civciv sevgisi

TAVUK IRKLARI VE SINIFLANDIRILMASI

 

Tavuk ırkları üzerindeki ilk çalışmalar ve yeni ırkların geliştirilmesindeki ilk amaçlar gösteri ve görünüş olmakla birlikte , sonraki amaçlar daha ziyade verim olarak gerçekleşmiştir. Bugün tavuklar;

1 STANDART SAF IRKLAR
2 HİBRİTLER seklinde iki ana grup altında incelenir.

En yaygın sınıflandırma coğrafik yörelere veya elde edildikleri bölgelere göre olanıdır. Bu şekilde ırklar 4 ana grupta incelenirler;

1 Amerikan ırkları
2 Asya ırklar
3 İngiliz ırkları
4 Akdeniz ırkları

Verim yönlerine göre tavuklar 4 grupta ele alına bilir;

1 Yumurta ırkları
2 Et ırkları
3 Et-Yumurta veya Yumurta-Et kombine ırkları
4 Süsırkları

Akdeniz ırklarının YUMURTACI, İngiliz ve Asya ırklarının ETÇİ , Amerikan ırklarının da KOMBİNE VERİM YÖNLÜ olduğu söylene bilir.

Tavukların vücut büyüklüğü dikkate alınarak sınıflandırılmaları da yaygındır .Buna göre ırklar;

1 Ağır ırklar
2 Orta ağır ırklar
3 Hafif ırklar olmak üzere 3 gruba ayrılırlar.

Akdeniz ırkları HAFİF, Asya ve İngiliz ırkları AĞIR , Amerikan ırkları ise ORTA AĞIR IRKLAR grubunda yer alır.

STANDART SAF IRKLAR

1 PLYMOUTH ROCK;

Kombine verimli bir Amerikan ırkıdır. Renk bakımından 7 varyetesi bulunmaktadır. Çubuklu ve beyaz varyeteleri en çok bilinenlerdir. Beyaz PLYMOUTH ROCK TİCARİ BROİLER üretiminde ana ebeveyn hatlarının geliştirilmesinde kullanılmaktadır. Geliştirilen bu hatlarda 9-10 aylık üretim döneminde 160-180 adet yumurta alınabilmektedir. Bunlarda ortalama canlı ağırlık horozlarda 4-4,5 , tavuklarda 3,0-3,5 kg ‘dır.
Çubuklu PLYMOUTH ROCK ’l ar kahverengi yumurta üretim hatlarında otoseksin eldesin de kullanılmışlardır. Ayrıca yumurta ıslah programlarında, ağır yumurta elde edilmesi amacıyla geniş oranda yer almışlardır. Bunlarda yumurta verimi 200-220 adet, canlı ağırlıkları horozlarda 3,5-4,0 , tavuklarda 2,5-3,0 kg’ dır. Açık kahverenginden koyu kahverengiye kadar değişen yumurtaları 60-70g ‘dır.

2 WYANDOTTE ;

Wyandotte ırkı tavukların 9 farklı varyatesi vardır.

White Wyandotte

Columbian Wyandotte

Buff Columbian  Wyandotte

 

 

Golden Laced Wyandotte

 

 

Silver Laced Wyandotte

 

Silver Pencilled Wyandotte

 

 

Buff Laced Wyandotte

 

Blue Laced Wyandotte

 

Amerika da melezlemelerle elde edilmiş olan ,değişik renklere sahip bir ırktır. Bu ırka ait 9 varyete bulunmaktadır. Ortalama canlı ağırlıkları horozlarda 3,9 tavuklarda ise2,9 kg ‘dır. Bu ırklar dar sırtlı cılız hayvanların bulunması ve düşük kuluçka randımanı istenmeyen özelliklerdir.

3 RHODE ISLAND RED ;

 

Amerika’nın Rhode Island eyaletinde koyu-kırmızı renkli horozları ile tanınmış bir ırktır. Orta ağırlıkta çok iyi yumurtlama kapasitesine sahip bir ırktır. Ortalama canlı ağırlıkları horozlarda 3,9, tavuklarda 2,9 kg’ dır. Elverişsiz barınak ve zayıf bakım şartlarına diğer ırklara göre daha iyi uyum sağlaya bilirler. Sergi hayvanı olarak da kullanıla bilirler.

4 NEW HAMPSHİRE ;

 

ABD’nin NEW HAMPSHİRE eyaletinde geliştirilmiştir. Erken gelişme , iri kahverengi yumurta verme , erken tüylenme , sağlamlık ve yüksek yaşama gücü gibi özelliklerde yapılan sürekli seleksiyonlar sonucunda elde edilmiş YUMURTA-ET VERİM yönlü bir ırktır.

5 BRAHMA ;

BRAHMA ’ lar MALAY ve COCHİN ırklarının melezlenmesiyle elde edilmiş olan bir Asya ırkıdır. Ortalama canlı ağırlıkları , açık renkli varyetelerde horozlarda 5,4 , tavuklarda 4,3 kg’ dır. Diğer iki varyete biraz daha hafiftir. Deri renkleri sarı , yumurta kabuğu kahverengidir.

6 COCHİN ;

 

 

Buff, Black, White, Blue, Cuckoo ve Partridge varyeteleri vardır.

Vücutta iri top top kabarık tüyleri ile bir sergi hayvanı olarak önem taşır ve diğer ırklardan ayrılır. Sık gurk olma özelliği gösterirler. Ortalama ağırlıkları horozlarda 4,5-5,5 ,tavuklarda 3,5-4,2 kg ’dır. Sarı derili ,bacakları tüylü ve yumurta kabukları kahverengidir. Yumurta verimleri 50 adetten az olup et verimleri öncelik kazanmaktadır.,

7 LANGSHAN ;

Çin de elde edilmiş , yumurta-et kombine verimli Asya ırkıdır. (paçalıdırlar). Beyaz ve siyah olmak üzere iki varyetesi vardır. Ortalama canlı ağırlıkları , horozlarda 4-4.7 ,tavuklarda 3.2-3.7 kg ‘dır. Deri rengi beyaz , yumurta kabukları koyu kahverengidir.

8 DORKİNG ;

Bir İngiliz et-yumurta ırkıdır. Beş parmaklı oluşları ile diğer bazı tavuk ırklarından ayrılmaktadırlar. Deri ve yumurta kabuk renkleri beyazdır.

9 ORPİNGTON ;

Buff orpington

Black Orpingtons

 

Jubile  Orpingtons

 

 

Spangled Orpingtons

 

 

Black Orpington Blue Orpington Buff Orpington Blue-Splash Orpington
Chocolate Orpington Cuckoo Orpington Lavender Orpington White Orpington

 

İngiltere de çeşitli ırklar arasındaki melezlemeler sonucunda elde edilmiş bir et ırkıdır. Vücudu kapsayan geniş ve düzgün görünümdeki tüyler bu ırkın tipik özelliğidir. Beyaz derilidirler , yumurta kabuk renkleri açık kahverengiden koyu kahverengine kadar değişir. Ortalama canlı ağırlıkları horozlarda 4.2-5.0 , tavuklarda 3.5-.-4.0 kg ‘dır.

10 SUSEX ;

Light sussex

Buff sussex

Silver sussex

 

White sussex

 

Speckled sussex

 

Coronation sussex

Lavender sussex

 

Red sussex

 

 

Brown Sussex

 

İyi bir et ve yumurta üreticisi olarak önemlerini korumuşladır. Ağır yumurta veren bu hayvanların yumurta verimleri 150-160 adettir. Canlı ağırlıkları horozlarda 3.7-4.5 , tavuklarda 3.0-3.5 kg ‘dır.

11 AUSTRALORP ;

  

Yumurta –et kombine verimlidirler. Yumurta verimi ön plandadır. Fakat et kaliteleri de iyidir. Siyah tüylü, beyaz derili , balta ibiklidirler. Yumurta kabukları açık kahverengidir. Orta büyüklükte , oldukça etli vücutlu , yumurtacı bir ırktır. Avustralya resmi testlerine göre 365 günde 364 yumurta yumurtlayan bir tavukla dünya rekoruna sahiptir. Ortalama canlı ağırlıkları horozlarda 3.7-4.2 , tavuklarda 2.7-3.2 kg ‘dır.

12 CORNİSH ;

 

İngiltere’nin ağır ve et tipinde bir ırktır. 3 varyetesi bulunmaktadır. En yaygın olanı beyaz varyetedir. Mercimek ibikli , sarı deridirler ve yumurta kabukları kahverengidir. Yumurta verimleri oldukça düşük olup yılda 100-120 adettir. Ortalama canlı ağılıkları , horozlarda 4,8 tavuklarda 3,8 kg ‘dır. Yumurta verimleri düşük olduğundan etlik piliç üretiminde saf olarak kullanılmaları uygun değildir. Bununla birlikte etlik piliç üretiminde önemli özelliklerde olan göğüs eti miktarının fazlalığı ve beyaz tüyleri nedeniyle , BEYAZ CORNİSH ‘ler bugün hibrit etlik piliç üretiminde baba ebeveyn hattı olarak oldukça fazla kullanılmaktadır

13 LEGHORN ;

Buff leghorn

White leghorn

 

Brown leghorn

 

  

Black leghorn

 

Yumurta verimi yönünden tanınmış olan ve ülkemize de ilk getirilen , en çok bilinen bir yumurtacı ırktır. Renk ve ibik şekline göre 16 varyetesi vardır. En çok tanınanı balta ibikli beyaz LEGHORN dur. Bugün beyaz kabuklu yumurta veren yumurtacı hibritlerin tamamı balta ibikli beyaz LEGHORN ‘ lardan elde edilmişlerdir. Küçük , narin yapılı ve hareketli hayvanlardır. Nadiren gurk olurlar; kuluçkalık renkleri beyaz , deri ve bacak renkleri sarı, yumurta kabuk renkleri ise beyazdır. Civcivleri hızlı büyür ve tüylenmeleri oldukça iyidir. Çevre şartlarına adaptasyonları iyidir. Ortalama canlı ağırlıkları horozlarda 2.7 , tavuklarda 2.0 kg ‘dır. Yumurta verimleri 200-250 adettir.

14 MİNORCA ;

Büyük beyaz kulak memeleri en dikkat çekici özellikleridir.Akdeniz ırklarının iri yapılısı olan bu ırklar , yumurta verimleri , ağır yumurtaları , beyaz derileri ve beyaz yumurta kabukları ile tanımlanırlar. Rüzgar , yağmur ve kötü şartlara dayanıklı hayvanlardır. En popüler varyetesi balta ibikli siyah olanlarıdır. Ortalama canlı ağırlıkları horozlarda 3.7-5.0 , tavuklarda 3.2-3.7 kg diğer varyetelerinde ise horozlarda 3.2-4.0 tavuklarda 2.7-3.2 kg kadardır.

YERLİ IRKLAR

2 Adet yeli ırk bulunmaktadır. Bunlar DENİZLİ ve GERZE ırklarıdır.

1 DENİZLİ IRKI ;

Denizli ve Muğla illeri çevresinde yetiştirilen yerli bir yumurtacı-et ırkı olup horozları uzun ötmesi ile tanınmaktadırlar. Cinsel olgunluğa geç erişirler. Nemli yerlere götürülen Denizli horozlarının damızlık değerlerinin azaldığı ve ötüşlerinin kısaldığı bilinmektedir. Ortalama canlı ağırlıkları horozlarda 3.5-4.0 tavuklarda 2.7-3.2 kg ‘dır. Yıllık yumurta verimleri 80-100 kadardır.

 

Denizli ırkının çeşitli tüy rengine sahip olan ‘’demir kırı , pamuk kırı , pekmez kefi , şarabi ve siyah ‘’ olmak üzere 5 varyetesi vardır. Bütün varyetelerinde müşterek olan özellikler balta ibik , beyaz kulakçık , siyah gagalı , koyu gri bacak renginde olmalarıdır. Ayrıca denizli ırkının en belirgin özelliği gözlerin etrafında siyah renkli bir halkanın bulunmasıdır ki buna SÜRMELİ denilmektedir. Derisi , kulakçıkları ve yumurta kabuk renkleri beyazdır.
2 GERZE (HACI KADIN) IRKI ;

Karadeniz bölgesinde Sinop ili çevresinde , özellikle Gerze ilçesinde yetiştirilen yerli bir yumurta-et ırkıdır. Bu ırkın La fle’che ırkından köken aldığı söylenmektedir.Parlak siyah tüylü , uzunca beyaz kulakçık ve çatal ibiklidirler. Ortalama canlı ağılıkları horozlarda 3.5-4.0 tavuklarda 2.7-3.2 kg ‘dır.

 

TİCARİ HİBRİTLER

Hayvancılıkta hibrit üretimi ilk kez 1942 yılında HENRY WALLACE tarafından tavuklar üzerinde uygulanmıştır. Genetik yapı bakımından birbirinden farklı olan ebeveyn hatların çiftleştirilmeleri ile elde edilen yüksek verimli , bir örnekliği fazla ve yaşama gücü yüksek olan döllere HİBRİT denir.
Hibrit üretimi amacıyla akrabalı yetiştirilmiş hatların elde ediliş masrafları yüksek olmakta ve bu hatlarda zamanla görülen dölsüzlük ve yaşama gücünde düşme nedeniyle bazen sürünün önemli bir kısmı elden çıkabilmektedir.

YUMURTA VERİM YÖNÜNDE GEİŞTİRİLEN EBEVEYN HATLARI;

Ticari hibritler kahverengi kabuklu yumurta verdikleri gibi kuluçkadan çıkışta tüy rengine bakılarak cinsiyet ayrımı da yapılabilmektedir. Bu amaçla genelde RHODE ISLAND RED ve ÇUBUKLU PLYMOUTH ROCK ırklarından yaralanılır.
BEYAZ YUMURTACI EBEVEYNLER İÇİN BAZI PERFORMANS ÖZELLİKLERİ;

• Ekonomik yumurta verim süresi ; 12-13 AY
• Büyütme dönemi ölüm ve ayıklama : %3-5
• Yumurtlama dönemindeki kayıplar: %5-15
• 20. Hafta canlı ağırlığı ; 1300-1350 g
• 20 haftalık yaşa kadar toplam yem tüketimi : 7-7,5 kg
• Verim dönemi sonu canlı ağırlık :1700-1750 g
• Yumurtlama dönemi tavuk başına günlük yem tüketimi : 110-120g
• 12 aylık dönem yumurta verimi ( tavuk-kümes): 230-240 adet
• 12 aylık dönmede tavuk başına dişi civciv üretimi: 80-90 adet
• kuluçkalık yumurta oranı : %90-95
• kuluçka randımanı : %85

BEYAZ YUMURTACI HİBRİTLER İÇİN PERFORMANS ÖZELLİKLERİ;

• Ekonomik yumurta verim süresi: 12-14 ay
• 12 aylık dönemdeki yumurta verimi : 270-290 adet
• 14 aylık dönemdeki yumurta verimi : 290-320 adet
• %50 verim düzeyine ulaşma yaşı: 23-24 hafta
• Pik verim yaşı : 26-29 hafta; Pik verim düzeyi : %90-95
• Ortalama yumurta ağırlığı : 60-6g
• 0-20 hafta arasındaki yem tüketimi: 7-7,5 kg
• tavuk başına yem tüketimi: 110-120 g
• verim dönemi sonu canlı ağırlığı : 1700-1900 g
• büyütme dönemindeki kayıplar: %3-6 3
• Yumurtlama dönemindeki kayıplar: %5-10

KAHVERENGİ YUMURTACI EBEVEYNLER İÇİN BAZI PERFORMANS ÖZELLİKLERİ;

• Ekonomik yumurta veri süresi : 12 ay
• Büyüme dönemi ölüm ve ayıklama : %2-4
• Yumurtlama dönemindeki kayıplar: %5-10
• 20. Hafta canlı ağırlığı: 1800g
• 20. Haftaya kadar toplam yem tüketimi : 7,5-8,0 kg
• verim dönemi sonucu canlı ağırlığı : 2100-2300g
• yumurtlama dönemi tavuk başına günlük yem tüketim Ç: 120-130 g
• 12 aylık dönemde yumurta verimi : 220-230 adet
• 12 aylık dönemde tavuk başına dişi civciv üretimi: 75-85 adet
• kuluçkalık yumurta oranı: %85-90
• kuluçka randımanı:%85-90

KAHVERENGİ YUMURTACI HİBRİTLER İÇİN BAZI PERFORMANS ÖZELLİKLERİ;

• Ekonomik yumurta verim süresi: 12-14 ay
• 12 aylık dönemdeki yumurta verimi: 270-290 adet
• 14 aylık dönemdeki yumurta verimi: 290-320 adet
• %50 verim düzeyine ulaşma yaşı: 23-24 hafta
• Pik verim yaşı : 26-29 hafta; Pik verim düzeyi : %90-93
• Ortalama yumurta ağırlığı : 60-62,5 g
• 0-20 hafta arasındaki yem tüketimi: 7-7,5 kg
• tavuk başına yem tüketimi: 130-140 g
• verim dönemi sonu canlı ağırlığı : 1800-2000 g
• büyütme dönemindeki kayıplar: %3-6
• Yumurtlama dönemindeki kayıplar: %5-10
• 20. Hafta canlı ağırlığı : 1270-1370 g
kahverengi yumurtacı hibritler beyaz yumurtacı hibritlere göre %30-40 daha ağırdırlar.

ET ÜRETİM HATLARI

ETLİK PİLİÇ EBEVEYNLERİNDE BAZI PERFORMANS ÖZELLİKLERİ ;

• Ekonomik yumurta verim süresi : 280 gün(9-10 ay)
• Büyütme dönemi (0-24 hafta) ölüm ve ayıklama: %3-5
• Yumurta dönemindeki kayıplar: %7-10
• 24. Hafta canlı ağırlığı : 2,5-3,4 kg (dişi-erkek)
• 24. Haftaya kadar ki yem tüketimi: 11,5-12,0 kg
• verim dönemi sonu canlı ağırlığı : 4,4-4,8(erkekler); 3,3-3,6 (dişiler)
• Yumurtlama dönemi günlük yem tüketimi (horozlar dahil): 160-220g
• tavuk başına yumurta verimi (tavuk-kümes): 160-180 adet
• tavuk başına ticari civciv üretimi: 120-150 adet
• kuluçkalık yumurta oranı: %88-95
• kuluçka randımanı: %84-86

TİCARİ ETLİK PİLİÇLERE AİT BAZI PERFORMANS ÖZELLİKLERİ:

• Kesim çağı: 35-49 gün
• Kesimdeki canlı ağırlık: 1700-2500 g
• Yemden yaralanma oranı : 1,6-2,2
• Kayıplar : %1,5-3,0

MİNİ (CÜCE) IRKLAR

Mini ırklarda cücelik cinsiyete bağlı ‘’dw’’ (dwarf: cücelik geni) ressesif geninden ileri gelmektedir. Mini hatlar normal yumurtacı hatlarla karşılaştırıldığında şu farklılıklar görülür;

1. Canlı ağırlık 8 haftalık yaşta %5-10 ; 25-30 haftalık yaşta ise %25-30 daha düşüktür.
2. Bacaklar yaklaşık %20 daha kısadır.
3. Kırmızı kan hücreleri sayısı daha fazladır.
4. Verim dönemi yem tüketimi %10-20 daha azdır.
5. Yumurta verimleri biraz daha düşüktür.
6. Yumurta ağırlığı %10 daha azdır.
7. Bir düzine yumurta üretimi için ihtiyaç duyulan yem miktarı yaklaşık %5-10 daha azdır.
8. Verim döneminde yaşama gücü aynıdır.

• Mini LEGHORN‘ l ar daha küçük vücutlu olduklarından , gerek kafes gerekse yer sisteminde daha az yerleşim alanına ihtiyacı duyarlar. Dolayısıyla birim alanda barındırılabilecek hayvan sayısı daha fazla olmaktadır. Şüphesiz bu ekonomik bir avantajdır. Ancak vücut küçüklüğü nedeniyle veri dönemi sonunda yaşlı tavukların kasaplık olarak satış değerleri de daha düşük olacaktır.
• Cücelik geninin tavukçulukta yumurtacı sürülerden ziyade etçi damızlıklarda anlam taşımaktadır. Bu amaçla daha düşük masrafla damızlık yumurta verebilecek dişi BROİLER damızlıkların elde edilmesi amacıyla bazı et hatlarında ‘’ dw ’’ cücelik geninden yaralanılmıştır. Normal dişilerle karşılaştırıldıklarında , mini et tipi dişiler şu farklılıkları gösterirler:
1. %35 oranında daha az yerleşim alanına ihtiyaç duyarlar.
2. Yumurtlama döneminde yem tüketimi % 10-15 daha azdır.
3. Damızlık tavuklar yumurta ağırlığındaki düşüş nedeniyle %5 oranında daha fazla kuluçkalık yumurta verirler.
4. Yumurtalar %5 oranın da daha küçüktür.

dw geni taşıyan etlik piliç ebeveynlerinin kullanılmasının ana nedeni bu tavukların düşük canlı ağırlık nedeniyle yen tüketiminin az olmasıdır. Böylece büyütme ve yumurtlama dönemi masrafı azalmakta ve yemden %18-20 oranında daha fazla yaralanılmaktadır. Ayrıca bu tavuklarda tiroid aktivitesi azalmasıyla sakinleşme olmakta ve streslere dayanıklı olmaktadır. Doğal yolla normal horozlarla çiftleşebilen , normallere göre %25-30 düşük canlı ağırlığına sahip tavuklarda kuluçkalık yumurta verimi ve embriyo gelişimi de etkilenmemektedir. Ancak cücelik geni taşıyan bu tavukların normal horozlarla çiftleştirilmesiyle elde edilen dişi döller normal olmasına karşın , erkek döllerin kesim ağırlıkları normallere göre %2.0-3.5 oranında düşüktür.

 

Tavuk ırkları

TAVUKLARIN SINIFLANDIRILMASI Bir tür içinde, ortak özelliklere sahip olan ve bu özelliklerini kalıtım yolu ile yavrularına geçiren hayvan gruplarına ırk denir. Aynı ırk içinde bulunan farklı gruplara varyete denir. Örneğin Plymouth Rock ırkının beyaz, benekli, çilli ve açık kahverengi varyeteleri vardır. Tavukları; ırkların, soy, hat ve ailelerin sınıflandırılması şeklinde gruplandırabiliriz. 1. Tavuk ırklarının gelişim durumlarına göre sınıflandırılması Lokal ya da yerli tavuk ırkları: Denizli, Gerze, Hacıkadın, Sultan Kültür ırkı tavuklar: Leghorn, Plymounth Rock, New Hampshire. 2. Tavuk ırklarının ilk çıktıkları bölgeye göre sınıflandırılması Asya tavuk ırkları: Brahma, Cochin, Langshan. Akdeniz ırkları: Leghorn, Minorca, Endülüs İngiliz ırkları: Cornish, Orpington, Sussex Amerikan ırkları: New Hampshire, Rhode Island Red, Plymouth Rock 3. Tavuk ırklarının beden ağırlıklarına göre sınıflandırılması Hafif ırklar: Leghorn, Minorca, Ancona, İtalya Orta ağır ırklar: New Hampshire, Rodayland Ağır ırklar: Brahma, Cornish, Orpington, Faverol, Plimot, Viyandot 4. Tavuk ırklarının verim özelliklerine göre sınıflandırılması Yumurtacı ırklar: Ancona, Leghorn, Minorca Kombine verimli ırklar: Australorp, New Hampshire, Plymouth Rock Etçi ırklar: Brahma, Cochin, Cornish, Dorking, Langshan Lokal ırklar ve Bantamlar: Denizli, Chabos, Yokohama 5. Ticari üretim amaçlı soy ve hatların sınıflandırılması Beyaz yumurta üretenler Kahverengi yumurta üretenler Etçi guruplar 6. Sağlık koruma, araştırma ve kontrol amacı ile üretilmiş soy ve hatların sınıflandırılması SPF sürüleri Bazı hastalıklara dirençli ya da hassas gruplar Mutasyon grupları Kimi özellikler için homozigot hatlar.

ANCONA Çıkağı: İtalya’nın Ancona isimli kentinden köken alır. Bir Akdeniz ırkıdır. Varyeteleri: Balta ibikli (r,p), gül ibikli (R), siyah (E, mo) ve kırmızı (eb, Co, Mh, s) varyeteleri bilinmektedir. Genel özellikleri: Beden şekli ve büyüklüğü, Leghorn’a benzer. Canlı mizaçlıdır. Gurk olma yetenekleri zayıftır. Ergin çağlarda erkekler 2,5,dişiler 2,0 kg kadar canlı ağırlığa ulaşırlar.

LEGHORN Çıkağı: İtalya’nın Livorna isimli kentinden köken alan bir Akdeniz ırkıdır. Varyeteleri: Balta ibikli (p,r) olanların beyaz (E,I), siyah (E), devetüyü (ey, Co, cb, s), balta ibikli beyaz Leghorn en yaygın olarak üretilen varyetedir. Genel özellikleri: Küçük yapılı, canlı mizaca sahip tavuklarıdır. Beden büyüklüklerine oranla ibik ve sakalları büyüktür. Beden dikdörtgen şeklindedir. Sırt uzun, karın gelişmiştir Gurk olma yetenekleri çok zayıftır. İyi bir yumurtacı ırktır. Ergin çağda erkekler 2,5, dişiler 2 kg kadar canlı ağırlığa ulaşırlar. Yumurta ağırlığı ortalama 55–60 gr kadardır. Gözler kızıl doru (Unk), kulak lobları beyazdır (MF).

MAVİ ENDÜLÜS Çıkağı: İspanya’dan köken alan bir Akdeniz ırkıdır. Varyeteleri: Değişik varyeteleri yoktur. Genel özellikleri: Küçük yapılı, canlı mizaçlı bir tavuk ırkıdır. Değişik tonlarda görülen mavi (E, BI), tüyleri ile tanınır. Ergin çağda erkekler 3,0, dişiler 2,5 kg kadar canlı ağırlığa ulaşırlar. Balta ibikli (p, r), beyaz (w) derili, incik ve ayakları örten deri ve pullar mavi (id) renklidir. Gözler kızıl doru (Unk), kulak lobları beyaz (MF)’dır.

 

MİNORKA Çıkağı: İspanya’dan köken alan bir Akdeniz ırkıdır. Varyeteleri: Balta (p, r) ve gül (R) ibikli olmak üzere siyah (E); beyaz (E, I) ve devetüyü (ey, Co, cb, s) renkli varyeteleri vardır.

 

ETÇİ VE YUMURTACI (KOMBİNE VERİMLİ ) IRKLAR

AUSTRALORP Çıkağı: Avustralya’da geliştirilmiş bir tavuk ırkıdır. Orpington ırkının siyah varyetesinden köken alır. Varyeteleri: Siyah (E), beyaz (c), golden (eWh, Co, s) ve beyaz dantelli (eWh, Co, c, Lg, MI) olmak üzere dört varyetesi vardır. Genel özellikleri: Canlı mizaçlıdır. Orpington ırkı tavuklardan daha küçük yapılıdırlar. Etçi-yumurtacı tavuklardandır. Ergin çağlarda erkekler 3,5, dişiler 3,0 kg kadardır. Gözler kahverengi (MF), deri beyaz (w), incik ve ayak derisi ve pulları mavimsi gri (id), kulak lobları kırmızı (MF)’dır. Balta ibiklilik ırk için özeldir (p, r).

 

NEW HAMPSHIRE

Çıkağı: Amerika’da geliştirilmiş bir tavuk ırkıdır. Varyeteleri: Değişik varyeteleri yoktur. Genel özellikleri: Balta ibikli (p, r)ve koyu kestane kırmızısı Columbian (eWh, s, Co) renkli tüylüdür. Uzun süre güneş ışığının etkisinde kalırsa tüylerinin rengi solar. Derin ve geniş vücutludur. Etçi-yumurtacı tavuklar sınıfındandır. Ergin çağlarda erkeklerde 3,5, dişilerde 3,0 kg kadardır. Gözler; kızıl doru (Unk), kulak lobları kırmızı (MF), deri sarı (W), incik ve ayak derisi ve pulları sarı (Id), yumurta kabuğu kahverengidir (MF).

 

PLYMOUTH ROCK Çıkağı: Amerika’da geliştirilmiş bir ırktır. Varyeteleri: Çubuklu (E, B, S); mavi (E, BI); devetüyü (eWh, Co, s, cb); Columbian (eb, Co, S); alaca (E, pi, S); çilli (eb, Pg, e+); gümüş çizgiler (eb, Pg, S); beyaz (c); gümüşi (eWh, S); cinsiyete bağlı cüce beyaz (c, dw) olmak üzere on varyetesi vardır. Genel özellikleri: Uzun, geniş, derin vücutludur. Geniş ve düz sırt yapısı ırka özeldir. Balta (p, r) veya gül (R) ibiklidir. Etçi-yumurtacı tavuklardandır. Sakin mizaçlıdır. Ergin çağda erkekler 4,5, dişiler 3,5 kg kadardır. Deri rengi sarı (W), gözler kızıl doru (Unk), incik ve ayak derisi ile pullar sarı (Id), kulak lobları kırmızı (MF) ve yumurta kabuğu kahverengidir (MF)

 

RHODE ISLAND RED Çıkağı: Amerika’da geliştirilmiş bir ırktır. Varyeteleri: Balta ibikli (p, r) ve gül ibikli (R) olmak üzere iki varyetesi vardır. Genel özellikleri: Vücudu uzun, derin, dikdörtgen şeklindedir. Kırmızı Malaya Game ile Kırmızı Shanghai melezlerine, Kahverengi Leghorn, Cornish, Wyandotte ve Brahma kanları katılarak elde edilmiştir. Vücut tüyleri koyu kırmızı, siyah kuyruklu, Columbian (ey, Co, Mh, s)’dır. Yumurtacı-etçi tavuklardandır. Uzun süre güneş ışığının etkisinde kalırsa tüylerinin rengi solar. Yumurta kabuğu kahverengi (MF), derisi sarı (W), incik ve ayak derisi ve pulları sarı (ID), gözleri kızıl doru (Unk), kulak lobları kırmızıdır (MF). Ergin çağlarda erkekler 3,5, dişiler 3.0 kg kadardır. Sağlam kondisyonludur.

 

WYANDOTTE Çıkağı: Amerika’da geliştirilmiş bir tavuk ırkıdır. Varyeteleri: Beyaz (c); devetüyü (eWh, Co–3, Di, cb, s+), gümişi dantelli (eb, Co, Lg, MI, S), altın dantelli (eb, Co, Lg, MI, s+), mavi (E, BI), gümüş çizgili (eb, Pg, S), çilli (eb, Pg, s), Columbian (eb, Co, S) ve siyah (E) olmak üzere dokuz varyetesi vardır. Genel özellikleri: Yuvarlak, hafif eğimli bir vücudu, geniş bir sırtı vardır. Sağlam kondisyonludur. Etçi-yumurtacı tavuklardandır Hepsi gül ibiklidir (R). Erişkin ağırlık erkekte 3,5, dişide 3,0 kg kadardır. Yumurta kabuğu kahverengi (MF), deri sarı (W), incik ayak derisi ve pulları sarı (Id), gözleri kızıl doru (Unk) ve kulak lobları kırmızıdır (MF).  

 

BRAHMA Çıkağı: Anavatanı Çin olmakla beraber 1850–1890 yılları arasında Amerika Birleşik Devletlerinde geliştirilmiştir. Varyeteleri: Açık renkli (eb, Co, I, S) koyu renkli (eb, Pg, s+), devetüyü (eb, Co, s+) ve beyaz (eb, I) olmak üzere dört varyetesi vardır. Genel özellikleri: İri yapılı, güzel görünümlü tavuklardır. Bedenlerini kaplayan tüyler karışık renklidir. İncik ve ayakları da teleklerle kaplıdır (MF). Dişilerde gurk olma oranı yüksektir. Cinsel olgunluğa geç ulaşırlar. Bezelye ibikli (P) olup, ibik ve sakalları küçüktür. Yumurtaları iri, yumurta kabuğu kahverengidir (MF). Ergin çağlarda erkekler 5,0–5,5, dişiler 4,0–4,5 kg kadardır. Deri rengi sarı (W), incik ve ayak derisi ve pulları sarı (Id), gözleri kızıl doru (Unk) ve kulak lobları kırmızıdır (MF).

 

COCHIN Çıkağı: Anavatanı Çin olmakla beraber, Amerika Birleşik Devletlerinde geliştirilmiş ve bundan dünyanın birçok yerine dağıtılmıştır. Varyeteleri: Beyaz (c), siyah (E), devetüyü (eb, Co, s+), çizgili (eb, Pg, s+) olmak üzere en yaygın dört varyetesi bilinmektedir. Genel özellikleri: İri yapılı, bedeni yumuşak, kabarık tüylerle kaplı bir tavuk ırkıdır. İncik ve ayakları da teleklerle kaplıdır (MF). Sürüde gurk olma oranı yüksektir. Balta ibiklidirler (p, r).Yumurta kabuğu kahverengi (Mf), beden derisi sarı (W), İncik ve ayak derisi ve pulları sarı (Id), Gözleri kızıl doru (Unk) ve kulak lobları kırmızıdır (MF).

CORNISH Çıkağı: İngiltere’de geliştirilmiş bir tavuk ırkıdır. Varyeteleri: Beyaz (E, c), devetüyü (eWh, Co, s+), kızıl mahogani (ey, Lg, Pg, MI, Mh, s+), beyaz dantelli kırmızı (ey, Co, Lg, Mh, MI) ve karışık renkli olmak üzere beş varyetesi vardır. Genel özellikleri: Kaslı, geniş bir vücudu vardır. Bacakları geniş bir alana yerleşmiştir. Irka vahşi bir görüntü veren güçlü ve hafif eğimli bir gagası vardır. Kısa tüylüdür. Hareketli ve saldırgan özellik gösterir. Civcivler birbirini gagalamaya yatkındır. Sürüde gurk olma oranı yüksektir. Dölleme güçleri (fertilite) zayıftır. Bezelye ibiklidir (p). Çok iyi bir etçi ırktır. Karkasta beyaz et miktarı fazladır. Erişkin canlı ağırlığı erkekte 4,5–5,0, dişide 3,5 kg kadardır. Beden derisi sarı (W), incik ve ayak derisi ve pulları sarı (Id), kulak lobları kırmızı (MF), gözleri gri mavi (Unk) ve yumurtaları kahverengidir (MF).

DORKING Çıkağı: İtalya’dan köken almış fakat İngiltere’de geliştirilmiş bir tavuk ırkıdır. Varyeteleri: Çubuklu (E, B, S), esmer (e+, MI, S), kırmızı (eb, Co, Mh, s+), gümüş gri (e+, S) ve siyah göğüslü kırmızı (e+, s+) olmak üzere beş varyetesi vardır. Genel özellikleri: Kısa bacaklı, dikdörtgen vücutludur. Genellikle balta ibikli olmakla beraber gül ibikli olanları da vardır. İbik büyüktür. Ayaklarında beşer parmak bulunur. Etçi bir ırktır, erişkin canlı erkekte 3,5–4,0, dişide 2,5–3,0 kg kadardır. Deri beyaz (w), İncik, ayak deri ve pulları beyaz (Id9), Gözleri kırmızı (Unk), Kulak lobları kırmızı (MF), Yumurta kabuğu rengi beyazdır (MF).

 

LANGSHAN Çıkağı: Çin’de geliştirilmiş bir Asya ırkıdır. Varyeteleri: Beyaz (c) ve siyah (E) varyeteleri vardır. Genel özellikleri: Uzun bacaklı, uzun boyunludur. Vücudu dardır. Kuyruk bedene dik olarak bağlanmıştır. Ayak ve bacakları üzerinde telekler vardır (MF). Siyah tüyleri ışık altında yeşilimsi parıltılar gösterir. Gurk olma oranı oldukça yüksektir. Etçi bir ırktır. Ergin çağda erkekler 4,5, dişiler 3,5 kg kadardır. Deri rengi beyaz (w), incik ve ayak derisi ve pulları mavimsi siyah (id), Gözler kahverengi (br), Kulak lobları kırmızı (MF), Yumurta kabuğu kahverengidir (MF).

 

ORPINGTON Çıkağı: İngiltere’de geliştirilmiş bir ırktır. Varyeteleri: Beyaz (c), siyah (E), mavi (E, BI) ve devetüyü (eWh, Co, cb, s) olmak üzere dört varyetesi vardır. Genel özellikleri: Ağır, bol ve gevşek tüylü, iri görünümlü etçi bir ırktır. Uysal mizaçlıdır. Gözler kahverengi (br), kulak lobları kırmızı (MF), Yumurta kabuğu kahverengidir (MF). Tüm varyeteler balta ibiklidir (p, r). Ergin çağda canlı ağırlık erkekte 4,5, dişide 3,5 kg kadardır. Deri beyaz (w), Ayakta bulunan pullar ile incik ve ayak derisinin rengi, telekleri beyaz ve devetüyü renkli varyetelerde beyaz (Id), Siyah varyetede ayakaltları beyaz, üstler siyah (id), Mavi telekli varyetede ise mavi (id) renklidir.

 

SUSSEX Çıkağı: İngiltere’nin yerli bir ırkıdır. Varyeteleri: Açık renk (eb, Co, S), kırmızı (ey, Co, Mh, s) ve benekli (ey, Co, Mh, mo, s) olmak üzere üç varyetesi vardır. Genel özellikleri: Dörtgen vücutludur. Canlı mizaçlı ve saldırgandır. Gurk olma oranı yüksektir. Etçi tavuk ırklarındandır. Erişkin erkekler 4,0, dişiler 3,0 kg kadardır. İncik ve ayak derisi ile pulları beyaz (Id), Deri beyaz (W), gözler kızıl doru (Unk), Kulak lobları kırmızı (MF), Yumurta kabuğu kahverengidir (MF), Balta ibiklidir (p, r).

 

LOKAL IRKLAR VE BANTAMLAR LOKAL IRKLAR DENİZLİ Çıkağı: Denizli ve Muğla yöresine ait lokal bir ırktır. Varyeteleri: Balta ibikli (p, r), gül ibikli (R) varyeteleri vardır. Tavuklarda beden ergin çağda siyah teleklerle kaplıdır. Horozlar, açık ve koyu çilli, pekmez kefi, şarabi, çok renkli veya düz siyah (ER) olabilir. Genel özellikleri: Bacakları yüksek, vücudu iridir. Horozlar kuyruklarını dik tutar. Hem dişi hem de erkeklerin gözlerinin etrafında siyah bir halka bulunur. Sürüde geç ve erken tüylenme genleri (K, k) vardır. Bu ırk, özellikle horozlarının güzel (davudi) sesi ve çok uzun ötüşü ile ünlüdür. Bu sebeple pek çok kişi zevk için yetiştirmektedir. İncik ve ayak derisi ve pulları açık veya çok koyu gri (ER), Vücut derisi beyaz (w), Kulak lobları beyaz (MF), Yumurta kabuğu beyaz (MF) renklidir.

 

GERZE Çıkağı: Sinop’un Gerze bölgesine ait lokal bir ırktır. Varyeteleri: Değişik varyeteleri yoktur. Genel özellikleri: Düz siyah renklidir (E). İbikleri çatallı ve boynuz gibidir (D). Gagası, incik, ayak deri ve pulları siyah (id), Beden derisi beyaz (w), Kulak lobları beyaz (MF), Yumurta kabuğu rengi beyazdır (MF).

SULTAN Çıkağı: İstanbul’dan köken alan bir ırktır. 1854’te İngiltere’ye götürülmüş, 1874’te ise Amerikan standartlarına girmiştir. Varyeteleri: Beyaz (c) ve karışık renkli olmak üzere 2 varyetesi vardır. Genel özellikleri: Uzun, düz bir sırtı vardır. Kuyruk büyüktür ve dik tutulur. Düşük tutulan büyük kantları vardır. Derin göğüslüdür. Vücut kare şeklinde olup, bacaklar ayrık duruşludur. İncik kısa, baş orta iriliktedir. Gaga kısa, burun delikleri büyüktür. Başında kocaman bir tepelik (Gr) olup yüzü de tüylerle kaplıdır (Mb). Sakal ve kulak lobları küçük, yuvarlak olup, kulak lobları da tüylerle örtülüdür. İbik çok küçük ve V şeklindedir (D). Ayakları beş parmaklıdır. Ayak ve bacakları da tüylerle kaplıdır (MF). Orta irilikte yumurtalar yumurtlayan bir ırktır. Yalnızca farklı görüntüsü nedeniyle yetiştirilmektedir. Deri beyaz (w),incik ve ayak derisi ile pulları arduvaz mavisi (id), Kulak lobları kırmızı (MF), Gözler kızıl doru (Unk), Yumurta kabuk rengi beyazdır (MF).

 

ARAUCANA Çıkağı: Güney Amerika’nın lokal ırklarından geliştirilmiştir. Varyeteleri: Siyah (E), siyah göğüslü kırmızı (e+, e+), siyah göğüslü gümişi (e+, S), beyaz (E, c), açık kahverengi (e+, s+) ve karışık renkli olmak üzere altı varyetesi vardır. Genel özellikleri: Orta irilikteki ırklardandır. Bazı varyetelerinde kulak perçemi (Et), Bazılarında ise buruşukluk (Rp) vardır. Yumurta kabuğunun rengi turkuvaz mavisi veya açık mat yeşildir (O). İbikler bezelye ibik (P) tipindedir. Deri sarı (W), İncikler siyah veya söğüt rengi (id), Gözler kahverengi (br), Kulak lobları kırmızıdır (MF).

 

YOKOHOMA Çıkağı: Japonya’ya ait bir lokal tavuk ırkıdır. Varyeteleri: Gümişi (e+, S); beyaz (E, C); siyahî kırmızı (e+, s+) ve karışık renkli olmak üzere dört varyetesi vardır. Genel özellikleri: Kuyruk tüyleri ve orak teleklerin uzunluğu ile ünlüdür. Özellikle kuyruk tüyleri yaşla beraber uzar (Gt, mt). Zevk için yetiştirilir. Deri rengi sarı (W), İbik tipi bezelye (P) veya nohut şeklinde, Gözler kızıl doru (Unk), İncikler söğüt rengi (id), Kulakları lobları kırmızı (MF), Yumurtası kahverengi (MF) kabukludur.

BANTAMLAR Bantamlar minyatür tavuklardır. Hemen hemen tüm ırk ve varyetelerin bantamları vardır. Bunlar, ilgili ırk veya varyetenin tüm özelliklerini aynen gösterirler. Verim güçleri düşük değildir. Yalnızca küçük yapılıdır. Süs için yetiştirilirler. Bazı bantamların ise normal boyutlu olan ırk veya varyeteleri yoktur. Örneğin American Game Bantam, Booted Bantam, Dutch Bantam gibi. Bantamlık cinsiyete bağlı bir kalıtım yolu izler. Normal beden iriliğini belirleyen (Dw) geni ve bu genin multiple allelleri (dw, dwm, dwB) özelliği belirler.

 

ÖNEMLİ TAVUK SOY HAT VE AİLELERİ ETÇİ GRUPLAR Beyaz Cornish, Sussex, Plymouth Rock, New Hampshire ve Brahma gibi ırklar içerisinden üretilen çeşitli aile, soy ve hatlardır.

TİCARİ ÜRETİM AMAÇLI GRUPLAR Beyaz Yumurta Üretenler: Beyaz Leghorn ırkı içerisinden üretilmiş çeşitli soy, aile ve hatlar bu grup içerisindedir. Kahverengi Yumurta Üretenler: New Hampshire, Australorp ve benzeri ırklar içerisinden üretilmiş aile, soy ya da hatlardır.

SAĞLIKLI KORUMA, ARAŞTIRMA VE KONTROL AMACI İLE ÜRETİLMİŞ GRUPLAR SPF Sürüleri: Bu tavuklar, özel hastalık etkenlerinden arî (Specific Pathogen Free) yumurta üretmek amacı ile özel şartlar altında yetiştirilirler. Yumurtalar aşı ve çeşitli biyolojik maddelerin üretiminde kullanılmaktadır.

BAZI HASTALIKLARA KARŞI DİRENÇLİ YA DA HASSAS GRUPLAR Bazı hastalıklara karşı dirençli ya da dirençsiz olan aile, soy ya da hatlar üretilmiştir. Cornel K-Resistant Strain: Kapalı yetiştirilen bir Beyaz Leghorn sürüsüdür. Pedigrili olarak 34 yıl üretilmiştir. Avian Leukosis Complex hastalığına karşı dirençlidir. Houghton Rhode Island Red: Bir kaybaktan alınan civcivlerin 1961 yılından itibaren kapalı yetiştirilmesi ile üretilmiş bir sürüdür. Marek hastalığına karşı hassas, Lymphoid Leukosis hastalığına karşı ise dirençlidir. Houghton Light Sussex: Kapalı olarak 1951’den beri yetiştirilen bir sürüdür. Eimeria türlerine karşı dirençsizidir. Cornel S-Susceptible Strain (Ottowa): Pedigrili yetiştirilmiş bir Beyaz Leghorn sürüsüdür. Marek hastalığına karşı dirençsizdir.

MUTASYON GRUPLARI Bu gruplar üretim sırasında ortaya çıkan mutant tiplerin çoğaltılmaları ile elde edilmiştir. Kahverengi Leghorn e+, e+: E lokusundaki ressesif ve dominant genlerin test edilmesi amacı ile kullanılır. Dominant Beyaz ewh, ewh: Beyaz Plymouth Rock x Kahverengi Leghorn melezlemesi sırasında ortaya çıkmış bir soydur. Cüce Leghorn: Cüce bir Leghorn soyudur.

KİMİ ÖZELLİKLER İÇİN HOMOZİGOT HATLAR Kapalı yetiştirme, sıkı akrabalık ve seleksiyon yardımı ile üretilmiş pek çok hat vardır. Iowa Line 19 Leghorn: Akrabalık derecesi %90 olan bir sürüdür. Yaşama ve verim düşük olan bu sürü, kan gruplarını belirleyen birçok gen alleli bakımından homozigottur. Davis Line UCD: Bir Beyaz Leghorn hattı olup, on jenerasyon öz kardeş birleştirmesi yapılarak elde edilmiştir. Söz konusu hat içinde akrabalık derecesi %89 olarak hesaplanmaktadır. Hayvanlar Major Histocompatility lokusunda Ea-B6 allelini, 7S Ig lokusunda ise Cs-1b allelini taşırlar.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

civciv sevgisi